Léon Orthel

Foto Léon Orthel
Foto ± 1983

bijgewerkt 12 januari2011
Léon Orthel werd geboren in Roosendaal op 4 oktober 1905. Hij overleed in Den Haag op 6 september 1985. Deze website werd geopend in het jaar 2005 op weg naar dinsdag 4 oktober 2005, zijn honderdste geboortedag, een goede gelegenheid om, twintig jaar na zijn overlijden, herinneringen aan hem op te roepen. Wij houden de website in stand na de manifestaties ter gelegenheid van de honderdste geboortedag om actualiteiten met betrekking tot Léon Orthel te vermelden. 
In deze website brengen wij de volgende gegevens over Léon Orthel:

Publicaties
Discografie
Biografie
Rond 4 oktober 2005
Composities

 
Meer informatie

Orthel bij Donemus   Donemus is tegenwoordig een onderdeel van het Muziek Centrum Nederland
Orthel bij Muziek Centrum Nederland  Gebruik deze link en vul in de zoekregel de naam orthel in, zoeken, klik op de naam, op de gevonden pagina kunnen diverse gegevens opgeroepen worden.
Orthel bij Nederlands Muziek Instituut Gebruik deze link en vul in de zoekregel de naam orthel in, zoeken, klik op de naam, op de gevonden pagina kunnen diverse gegevens opgeroepen worden.


Uitgevers

Vele werken zijn te verkrijgen bij het oude Donemus (Documentatie Nederlandse Muziek), dus tegenwoordig bij het
Muziek Centrum Nederland.
Rokin 111
1012 KN AMSTERDAM
T +31 (0)20 - 344 6000
F +31 (0)20 - 673 3588
E info@muziekcentrumnederland.nl
www.mcn.nl

Een aantal werken is verkrijgbaar bij andere uitgevers.Zij staan hieronder opgesomd. In de lijst van composities is aangegeven welke werken bij een van deze uitgevers te koop dan wel te huur zijn.

Albersen Verhuur b.v. verkoop opus nrs 7, 8, 14, 15, 16, 17, 80 (gemerkt Ak); verhuur opus nrs 10, 12, 13, 18, 24 (gemerkt Ah)
Fijnjekade 160
2521 DS DEN HAAG
T 070 - 3450865
F 070 - 3614528
E verhuur@albersen.nl
www.albersen.nl

European Music Centre verkoop opus nrs 20, 26, 27, 28 (gemerkt Ek) [oorspronkelijk uitgegeven door G. Alsbach & Co.]
Postbus 338
1400 AH BUSSUM
T 035 695 85 99
F 035 695 89 99
E emc@strengholt.nl
www.strengholtemc.nl

Breitkopf & Härtel KG verkoop opusnr 42 (gemerkt Bk ) [oorspronkelijk uitgegeven door Hans Gerig  Musikverlag]
                                            in Neue Niederländische Klaviermusik Heft 2 (EB 8288) p.9
Postfach 1707
65007 WIESBADEN
Deutsche Bundes Republik
T +49 (0)611 - 4500836
F +49 (0)611 - 4500860
E rehman@breitkopf.de
www,breitkopf.de

Molenaar Edition BV verkoop opusnr 83 (gemerkt  Mk)
Industrieweg 23
1521 ND WORMERVEER
T 075 -6286859
F 075 - 62114991
E office@molenaar.com
www.molenaar.com

Broekmans & Van Poppel BV verkoop opusnr 90 (gemerkt  BvPv )
Postbus 75228
1070 AE AMSTERDAM
T 020 679 65 75
E music@broekmans.com
www.broekmans.com


Nieuws



Contactpersonen

Frans W. Orthel                             Rolf Orthel
Weezenhof 29 - 26                        J.M. Coenenstraat 6K
6536 HM  Nijmegen                     1071 WG  Amsterdam
Tel 024 - 3441212                        Tel 020 - 4229469
frans.orthel@wxs.nl                        rolf.orthel@xs4all.nl


Publicaties

Algemeen

-    J. Kolsteeg: Léon Orthel, in: Het Honderd Componisten Boek – Nederlandse muziek van Albicastro tot Zweers,   Haarlem 1997
-    R. Starreveld/L. Samama: Orthel, Léon, in: The New Grove Dictionary of Music and Musicians, second editioned by  Stanley Sadie, New York/London 2001
-    Jan Brouwers: De weg naar deSuite, geschiedenis van de Roosendaalse Muziekschool 1950-2001 38-41: Léon   Orthel.
-    C. de Groot: “Wie vergeet een componist? Het publiek of de uitvoerenden?”, in: Mens en Melodie, vol. 41 (1986),   blz. 298-307
-    A. Reinders: Herinneringen aan Léon Orthel (1905-1985), in: De Liedvriend 2002 nr. 1, blz. 18
-    W. Roberts: De pianoliteratuur van Léon Orthel, I, in: Piano Bulletin, vol. 9 (1991), afl. 2, blz. 36-41
-    W. Roberts: De pianoliteratuur van Léon Orthel, II, in: Piano Bulletin, vol. 10 (1992), afl. 1, blz 39-43
-    W. Roberts: Discovering the Piano Literature of Léon Orthel, in: Journal of the American Liszt Society, vol. 34 (July-December 1993) p. 11-31
-    T. van der Valk: Pianosonatines van Nederlandse componisten (6): beschouwing over de sonatines van Léon Orthel(1905-1985), een Nederlands componist van uiterst fijnzinnige pianomuziek, in: Pianowereld  februari 2002
-   C. Lelie: Het Orthel-archief van Christo Lelie, in: Piano Bulletin, vol. 24 (2006), afl. 1, blz. 65-68

Met betrekking  tot de 100ste geboortedag

-    Léon Orthel honderd jaar geleden geboren, Rudolf Jansen over deze grote liedcomponist. De Liedvriend 2005 nr.1,                         blz.12-13.
-    T. Hartsuiker: Léon Orthel: componist, pianist en pedagoog Herinneringen van Ton Hartsuiker, in: Piano Bulletin
vol. 24 (2006), afl. 1, blz. 3-8.

(terug naar #begin )

Discografie

CD's


Nieuw uitgebrachte dubbel CD (productie Rolf Orthel) LÉON ORTHEL Orkestwerken en Kamermuziek
ET'CETERA KTC 1359   (2007)
Inhoud
CD1 Werken voor Orkest

  1.Evocazione

     Symfonie 3
  2.Adagio
  3.Scherzo
  4.Adagio
  5.Allegro non troppo – Adagio

  6.Symfonie 4

CD2 Kamermuziek

     Études caprices (piano)
  1.Perpetuum mobile
  2.Andante mosso
  3.Allegro vivo
  4.Foute som
  5.Allegro vivace

     Liederen opus 33 (sopraan en piano) (Rilke)
  6.Tod der Geliebten
  7.Ist ein Schloss

     Sonatine 5 (piano linkerhand)
  8.Poco allegro
  9.Molto tranquillo e rubato
10.Allegretto

     Liederen opus 54 (bariton en piano) (Rilke)
11.Kreuzigung
12.Der Knabe

13. Capricio (viool en piano)

     Liederen opus 26 (sopraan en piano) (Rilke)
14.Schlaflied
15.Die Laute
16.Eva

     Sonatine 6 (piano)
17.Allegro moderato
18.Andante
19.Vivace
     Hommages en forme d’étude (piano)
20.Debussy
21.Ravel

Uitvoerenden
Ank Reinders sopraan
Ruud van der Meer bas bariton
Joan Berkhemer viool
Cor de Groot piano
Jaques Hendriks piano
Rudolf Jansen piano
Léon Orthel piano

Nederlands Radio Philharmonisch Orkest
Amsterdams Philharmonisch Orkest
Dirigenten
Jean Fournet
Anton Kersjes
Willem van Otterloo

Het betreft bestaande registraties waarvan zo nodig de kwaliteit is verhoogd

Overige CD's
1.    Early Recordings van Albert Brussee (STEMRA AB 1 02) bevat Epigrammen op.17 , opgenomen mei 1981,   uitgebracht in 1996 door AB Music Prod. & Ed. Tarwekamp 35, 2529 XG Den Haag..
2.    Paul Huijts / Piano (WVH 021) bevat eveneens Epigrammen op.17 , opgenomen november 1988.
3.    Kees Wieringa, Nederlandse Sonatines voor Piano, Do Records 006, Sonatines nrs. 3, 6 en 7
4.    Op de derde CD van het drie CD’s bevattende Monument Theo van der Pas staat de Sonatine no. 3 , op. 28. Het     betreft een opname uit 1947, uitgebracht door de Theo van der Pas Stichting, de derde CD onder no. TPS 6903.
5.    Composer's Voice Highlights van Donemus CV26, Symfonie no. 2
6.    Composer's Voice Jubilee series Donemus CV77, Scherzo nr.2
7.    Onbekend maakt onbemind, serie muziekschool-uitvoeringen van Muziekgroep Nederland (thans Donemus) 1, 8, 9
8.    Utrechts Studenten Concert  dd 14 juni 2001, Scherzo nr. 2
9.    Cum Laude, Hogeschool voor de Kunsten, Utrecht, Kleine Burleske op. 8 nr. 2 , cello en piano
10.   Polo de Haas, werken voor piano,Emergo 3911-2, Cinq Études Caprices, op. 39 , opname 2001

Langspeelplaten

*    Symfonie nr. 2
*    Scherzo II
*    Études Caprices
*    Evocazione
*    Sonate nr. 2 voor cello en piano en Otto Abozzi voor fluit, cello en piano

informatie bij contactpersonen

(terug naar #begin )

  LÉON ORTHEL, enkele biografische gegevens.

Léon Orthel werd in 1905 in Roosendaal geboren en woonde na zijn opleiding in Den Haag.
Op zestienjarige leeftijd (1921) werd hij leerling van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag waar hij viool studeerde bij Spoor, piano bij van Beijnum en compositie bij Johan Wagenaar. Na een jaar (1928-1929) aan de Berlijnse Hochschule für Musik gestudeerd te hebben onder leiding van Paul Juon en Prof. Dr. Curt Sachs - waartoe een stipendium van het Rijk hem de gelegenheid had geboden - keerde hij terug bij zijn vroegere leermeester (1929-1930). Vanaf die tijd ook begon hij zich hoe langer hoe meer zelfstandig te ontwikkelen.

Léon Orthel was pianist, componist en vooral pedagoog. In de begintijd trad hij meermalen op als pianist, met orkest en met kamermuziek. Later trad hij wel op als begeleider van zijn eigen liederen. Hier besteden wij in de eerste plaats aandacht aan zijn werk als componist.
 
In de jaren 1934 en 1938 heeft hij doelbewust gewerkt aan de vernieuwing van zijn idioom.
In de pluritonale en atonale klankwereld voelde hij zich niet thuis zodat deze periode vooral wordt gekenmerkt door schetsen en ontwerpen.

Na de jaren van experiment vindt hij zijn eigen stijl, die niet bij een ‘school’ valt onder te brengen en waarvan de zeer veel gespeelde Tweede Symfonie uit 1940 en de liederen op gedichten van Rilke klinkende specimina zijn.
De jaren 1970-1985, direct na zijn pensionering als leraar, zijn uitermate vruchtbaar geweest met niet minder dan veertig werken waarvan vele zowel in ons land alsook in het buitenland zijn uitgevoerd.

Orthel was van 1942 tot en met einde 1970 hoofdleraar voor piano aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Van 1949 tot sept. 1970 was hij bovendien hoofdleraar voor com­positie aan bet Amsterdams Conservatorium. En het aantal leerlingen dat van hem les had en van hem onschatbare aanwijzingen heeft meegekregen is zeer groot.
Orthel was namelijk behalve een groot pedagoog ook een mens met een ruime belangstelling voor filosofische en cultuurhistorische problemen, en voor de poëzie en romancultuur, die zonder twijfel aan zijn leerlingen ten goede is geko­men.
Van 1947 tot einde 1969 was hij voorzitter van de Vakgroep Componisten der Koninklijke Nederlandse Toonkunstenaars Vereniging en van 1957 tot 1 januari 1972 was hij voorzitter van het bestuur van de Dr. Johan Wagenaarstichting. In 1973 werd hem de Joh. Wagenaarprijs toegekend.

(terug naar #begin )

Opsomming van  de gebeurtenissen rond 4 oktober 2005 .

* 12,14,16 september 2005 Radio 4, 19.30 - 20.00, Componist van de week
* 1 oktober 2005 Radio 4, 17.00 - 18.00, Viertakt, 3e symfonie, delen 1 en 2 met tel. interview met Mw A. vd Klugt
* 12 november 2005 Congres EPTA Nederland, Hotel Dennenhoeve, Nunspeet, 11.00 - 12.15, De componist en pianist Léon Orthel, lezing door Ton Hartsuiker afgesloten door een klein concert door Ineke Canté, Henk Bart (14) (docent: Marlies van Gent) en Jukka van der Koog (13) (docent: Marjès Benoist)
* 14 november 2005, Uilenburger Synagoge, Amsterdam, 20.15, concert met titel: Zigeunerlied/Medieval songs (wegens uitvoeringen van werk van Leo Smit en Joost Kleppe). Van Léon Orthel werden uitgevoerd Capriccio voor viool en piano op.19, Drie liederen op.26 en Twee liederen op.16, beide voor sopraan en piano.
* 24 november 2005, Biltse Muziekschool, 19.30 uur.
        Orthelavond door leerlingen en docenten van de muziekschool
        met toelichting door Ton Hartsuiker
* 2 december 2005, Bethaniënklooster, Amsterdam, 20.15, Hommage à Léon Orthel
            op.41    Tweede sonate voor cello en piano
            op.26    Drie liederen van Rilke voor sopraan en piano (Schlaflied, Die Laute, Eva)
            op.39    Cinq Études Caprices voor piano
            op.17    Epigrammen voor piano
            op.94    Vijf Slauerhoff liederen voor bariton en piano
            op.57    Otto Abozzi voor fluit, cello en piano
        met steun van de Stichting John Kasander
*  5 maart 2006, Enschede Muziekcentrum Arke Zaal Serie V, 14.30, Valerius Ensemble met de     Braziliaanse
Sopraan Adriane Queiroz
       Léon Orthel                   Sonate no.2 op. 41 voor cello en piano
       Léon Orthel    Liederen op teksten van Rainer Maria Rilke
                                           Nonnenklage op.25
                                           Twee liederen op.30 (Dame vor dem Spiegel, Frauenschicksal)
      Franz Schubert              Der Hirt auf den Felsen
     Alexander Zemlinsky    Trio in d op.3
     Heitor Villa-Lobos        Four songs from the Forest of the Amazon  ')
         ') bewerking van Maarten Jense voor sopraan, klarinet, piano en cello
*  8 maart 2006, Concertzender 20.00  Uitzending van Concert dd 2 december 2005
* 19 mei 2006, Muziekschool Bloemendaal, Overveen, 19.30, Orthel-avond
     Uitvoering door  leerlingen en docenten van de Muziekschool Bloemendaal,
     afgewisseld met filmfragmenten en enkele korte toelichtingen  over het leven van de componist
     De volgende composities werden gespeeld:
          Op. 79   Kleine suite voor viool en piano
          Op. 8     Kleine burleske voor cello en piano
          Op. 7     Prelude voor piano
          Op. 52   Altvioolsonate, eerste deel
          Op. 46   Vijf stukjes voor klarinet en piano
          Op. 57   Otto abbozzi voor fluit, cello en piano
          Op. 40   Deux hommages en forme d'etude pour piano
* 21 en 23 augustus 2006, Radio 4, 19.30 - 20.00, Componist van de week
      Dit betrof een herhaling van de uitzendingen van 12,14,16 september 2005

(terug naar #begin )

De Composities van Léon Orthel

Een ieder die materiaal.van een compositie wil gebruiken kan zich het best wenden tot DONEMUS, Funenpark 1, 1018 AK Amsterdam, tel. 020 3058900, E-mail info@donemus.nl, waar de meeste werken zijn uitgegeven en informatie gegeven kan worden over de andere werken.

De componist heeft de opusnummers 1 – 6, 8nrs1&3, 9, 21 en 29a teruggetrokken.

Opus Titel
Duur
min
7
Preludes voor piano  1925                                                                                                       Ak
6
8nr2
Kleine burleske voor violoncello en piano  1926                                                                      Ak
3
10
Scherzo voor piano en orkest   1929                                                                                       Ah
16
11
Concert voor violoncello en orkest   1929
16
12
Concertino alle burla voor piano en orkest   1930                                                                     Ah
11
13
Symfonie no. 1   1931-33                                                                                                       Ah
26
14
Tien pianostukjes (voor kinderen)   1933                                                                                 Av

15
Sonate no. 2 voor viool en piano   1933                                                                                  Av
10
16
Twee liederen op tekst van Rainer Maria Rilke   1934                                                             Av
4
17
Epigrammen voor piano   1938                                                                                               Av
7
18
Symfonie no. 2 (Piccola Sinfonia)   1940                                                                                 Ah
16
19
Capriccio voor viool en piano   1939
3
20
Twaalf kinderstukjes voor piano   1933                                                                                   Ek

22
Drie bagatellen voor piano, no. 4 en 2 (no. 1 = Op.29b)   1941-49
4
23
Sonatine no. 2 voor piano (miniatuur sonatine)   1942
1
24
Symfonie no. 3   1943                                                                                                             Ah
33
25
Nonnen-Klage voor sopraan en piano (tekst Rainer Maria Rilke) '43
6
25b
Nonnen-Klage v sopraan en klein orkest (tekst R M Rilke)   1943
6
26
Drie liederen voor sopraan/tenor en piano op tekst van R M Rilke  '43                                     Ek
7

Schlaflied


Die Laute


Eva

27
Twee preludes voor piano   1944-45                                                                                  Ek
5
28
Sonatine no. 3 voor piano   1945                                                                                        Ek
6
29b
Drie bagatellen voor piano, no. 1 (no. 4 en 2 = op. 22)  

30
Twee liederen voor sopraan en piano op tekst van R M Rilke '46-47


 Dame vor dem Spiegel

Ein Frauenschicksal
31
Kleine balletsuite voor orkest    1947
11
32
Symphonie no. 4 (sinfonia concertante) voor piano en orkest   1949
21
33
Twee liederen voor sopraan en piano op tekst van R M Rilke  '50-51


Der Tod der Geliebten

Ist ein Schloss
34
Drie kleine stukken voor piano   1952
5
35
Kerstliedje met vrije variaties voor piano   1952
4
36
Sonatine no. 4 voor piano   1953

37
Scherzo no. 1 voor orkest   1954-55
7
38
Scherzo no. 2 voor orkest   1956-57
11
39
5 etudes-caprices voor piano   1957
9
40
Deux hommages en forme d'étude pour piano   1958
5
41
Sonate no. 2 voor violoncel en piano   1958
18
42
Tre pezzettini : per pianoforte   1958                                                                                  Bk

43
Symphonie no. 5 : (Musica iniziale)   1959-60
16
44
Sonatine no. 5 voor de linkerhand   1959

45
Symphonie no. 6   1960-61
35
46
Cinque pezzettini per clarinetto (si-b) e pianoforte   1963

47
Vijf kleine stukjes voor piano vierhandig   1963

48
Drie Exempelkens voor piano   1963-65

49
Drie liederen voor sopraan en piano op tekst van E.L. Smelik   '54-65


Het Hert

Oude Kerk

Mei-schemer
50
Strijkkwartet   1964
13
51
Drie liederen voor sopraan en piano op tekst van R M Rilke   1965
7

Eine Welke


Die Kurtisane


Letzter Abend

52
Sonate voor altviool en piano   1964-65
18
53
Twee liederen voor sopraan en piano op tekst van R M Rilke   1965


Das Kind

Der König von Münster
54
Twee liederen voor bariton en piano op tekst van R M Rilke   1967
5

 Kreuzigung

 Der Knabe
55
Drie liederen voor sopraan en piano op tekst van R M Rilke   dec '70


Wenn die Uhren so nah

Gesang der Frauen an den Dichter

Pietà
56
Twee liederen voor bas-bariton en piano op tekst van R M Rilke   1971

Schlangenbeschwörung

Die Versuchung
57
Otto abbozzi per flauto, violoncello e pianoforte   1971
58
Trois chansonnettes pour voix haute et piano (texte d’Arthur Rimbaud)   '71

Le Dormeur du Val

Rêvé pour l’Hiver

Première Soirée
59
Tre movimenti ostinati per orchestra: Intrada marziale, Canzone, Rondo  1971-72
60
Die drie boexkens van een magistercken : 3 kleine preludes voor piano   1972
61
Sept mélodies pour soprano et piano (paroles françaises de R M Rilke)  1972

Un Cygne avance sur léau

La Biche

En Hiver, la mort meurtrière

Puisque tout passe

Qui vient finir le temple de l’amour ?

N'est-ce pas triste que nos yeux se ferment ?

Verger
62
Quatre esquisses valaisannes pour soprano et piano (paroles françaises de R.M. Rilke) '72

Le souvenir de la neige

Mésange

Rossignol

Comme aux Saintes Maries
63
Six quatrains valaisans pour soprano et piano (paroles françaises de R.M. Rilke)  1972

Le clocher chante

 Petite cascade

O ces autels

Après une journée de vent

Pays silencieux

Chemin qui tourne
64 Vier liederen op tekst van Martinus Nijhoff   1972


voor sopraan en klarinet

a
Adieu

b
Clown

voor sopraan/tenor en piano

c
De Profundis

d
Het Juffertje in het groen
65
Neuf mélodies pour soprano et piano (paroles françaises de R.M. Rilke)   1973

La Déesse

La passante d’été

C’est de la Côte d’Adam

Les Anges, sont-ils devenus discrets !

Combien a-t-on fait aux fleurs

La dormeuse

Combien le pape au fond de son faste

Petite Ange en porcelaine

Tous mes adieux sont faits
66
Sonata per organo   1973
67
Vijf bagatellen voor harp   1973
68
Concert voor trompet en orkest   1973-74
69
Petite suite pour harpe   1974
70
Sonatine no. 6 voor piano   1974
71
‘Une martyre’ pour voix haute et orchestre (paroles de Charles Baudelaire)   1974-75
(Dessin d'un maître inconnu)
72
Deux mélodies pour voix haute et piano (texte de Charles Baudelaire)   1975

La Musique

A une mendiante rousse
73
Uit 1920 en 1922 : sonatine no. 7 voor piano   1975
74
Drie liederen voor sopraan en piano op tekst van R M Rilke   1975

Ernste Stunde

Kindheit

Auferstehung
75
Vier liedjes voor bariton en piano op tekst van J.C. Bloem   1975

Het Einde

De Nachtegalen

Het Eind van de Dag

Rondeau
76
Mouches au rosier : deux miniatures pour violon et piano (Rimbaud)   1975
77
Klein drieluik : twee kwatrijnen en een kort gedicht van A. Roland Holst   1975
voor bariton en piano

Recept

Herfstweer

Moderne slaven
78
Sonatine no. 8 voor piano (Sonatina capricciosa)   1975
79
Kleine suite voor viool en piano   1977
80
Miniaturen voor dwarsfluit/altblokfluit en piano   1977                                                                 Ak
81
Album di disegni per orchestra    1976-77
(door Cor de Groot bewerkt voor twee piano’s)
82
Cinque schizzetti per arpa   1977
83
Evocazione per orchestra   1977                                                                                                Mk
84
Sonatine no. 9 voor piano   1977
85
Vier liederen voor alt en piano   1978

Een graf (P.N. van Eyck)

Franciscus van Assisi (E.L. Smelik)

Ik droomde U (Huub Oosterhuis)

Une vocalise
86
Vier liederen voor sopraan en piano   1980

Eenzaam sterven (J.C. Bloem)

De waterlelie (Frederik van Eeden)

Pharao’s Minne (J.J. Slauerhoff)

Voor Tineke (Milly Spijkerman)
87
Herfst : drie korte liederen voor sopraan en piano   1980

Tranen (Guido Gezelle)

Chanson d’automne (Paul Verlaine)

Herbst  (Rainer Maria Rilke)
88
Tweede suite voor orkest   1980
89
Muziek voor contrabas en orkest   1980-81
90
Sonatine no. 10 voor piano   1981                                                                                             BvPk
91
Secunda sonata per organo   1981
92
Zes miniaturen voor piano (2- en 4-handig)   1981
93
Drie stukken voor piano  

Intermezzo breve   1981

Un valzer breve   1981

Sonatina in miniatura   1982
94
Vijf Slauerhoff liederen voor bariton en piano   1982

De Voorpost

Dame seule (dans le Jardin du Luxembourg)

Voor de verre prinses

De vagabond

Annonce
95
Concert no. 2 voor violoncello en orkest   1982


(terug naar #begin )